Het totale herbestemmingsproces

Een monument herbestemmen, wil zeggen dat je een nieuwe functie geeft aan een monument. Er zijn verschillende termen in de omgang die het proces van herbestemmen omschrijven en opdelen, maar ze komen inhoudelijk wel grosso modo overeen.

Herbestemmen bestaat uit vier fasen:

  • de initiatieffase: zoeken naar de beste oplossing
  • de ontwerpfase: het doorvertalen van de business case in een ontwerp
  • de realisatiefase: de schop in de grond en alles wat daarop volgt
  • de exploitatiefase: de nieuwe functie in gebruik nemen en exploiteren

Erfgoedlab Brabant (en dus ook deze website) gaat over de initiatieffase. De aanloop naar een herbestemming zeg maar, die eindigt met een business case. Waarom deze focus? Omdat heel veel projecten in de initiatieffase struikelen en daar versnelling nodig is.


De belangrijkste boodschap voor iedereen die een nieuwe functie voor een gebouw zoekt: als je aan een herbestemming begint, kijk je drie kanten op: naar het verleden, naar het nu en naar de toekomst. Binnen die drie tijdvakken zijn het gebouw, de functie en de omgeving bepalend voor de keuzes die je gaat maken. Deze perspectieven combineren, geeft je herbestemming kans op slagen.

Samengevat hoe we bij Erfgoedlab Brabant de initiatieffase van een herbestemming in grote lijnen zien, is als volgt. Na het verzamelen van alle informatie over de situatie nu en vroeger, ga je in een haalbaarheidsonderzoek de keuzes afwegen. Uit dit haalbaarheidsonderzoek komt één functie (of combinatie van functies) naar voren die je verder uit gaat werken in een concept, gekoppeld aan een exploitatiemodel. Als die puzzelstukjes allemaal in elkaar vallen, ga je de plussen en de minnen doorrekenen in een businesscase. Voordat je aan een herbestemmingsproces begint, raden wij altijd aan om een plan van aanpak op papier te zetten als houvast tijdens het proces.

Weet je niet wat een exploitatiemodel is of hoe je een cultuurhistorisch onderzoek maakt? Volkomen normaal. Je hebt specifieke expertises nodig bij een herbestemming. Meer info per onderdeel op onze pagina over herbestemmen. Heb je een monument in Brabant ? Dan kan je een voucher ter waarde van 5000 euro krijgen om expertise in te huren. (Woonhuizen zijn uitgesloten van deze regeling.)